UNESCO 43. Genel Konferansında 15 Aralık “Dünya Türk Dili Ailesi Günü” ilan edilmesi üzerine Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yazarları Birliği, 2025 yılından itibaren her yıl Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nde Türk dilinin özellikle çocuk ve gençlik edebiyatı alanında korunması, gelecek kuşaklara aktarılması ve güçlendirilmesi amacıyla etkinlikler düzenleme kararı aldı.
Bu amaçla Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yazarları Birliği, UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, Ardahan Üniversitesi Rektörlüğü ve Ardahan Üniversitesi Türkoloji Kulübü’nün paydaş olduğu “DİLDE BİRLİK İDEALİNE GİDEN YOLDA DÜNYA TÜRK DİLİ AİLESİ GÜNÜ VE ÇOCUK EDEBİYATI” başlıklı panel 15 Aralık 2025 günü Ardahan Üniversitesi Aşık Şenlik Kültür Merkezi'nde düzenlendi.
Programın başında Ardahan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Türk Dünyası Müzik Topluluğu tarafından Türk Dünyasının değişik bölgelerinden türküler seslendirdi.
Yönlendirici ve yöneticiliğini (moderatörlüğünü) Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Öztürk EMİROĞLU’nun yaptığı panel, Rektör Emiroğlu’nun 15 Aralık'ın, Türkolog Vilhelm Thomsen’in, Orhun Yazıtları’nı 1893'te uluslararası bilim dünyasıyla paylaştığı gün olduğunu hatırlatan, “dil ailesi” kavramının ve dilde birliğin, ortak alfabe kullanmanın önemini vurgulayan açış konuşması ile başladı.
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün anlamı ve önemi,
Türk Dünyasında ve Türk Dünyası ile ilişkili uluslar nezdindeki yansımaları,
Dil politikaları açısından önemi,
Sürecin gerektirdiği hassasiyetlerin neler olduğu,
Nasıl ve ne şekilde kutlanırsa amaca hizmet edeceği,
Günün ilanı ile başlayan süreçte kimlerin neler yapması ve sürece nasıl hizmet etmesi gerektiği,
Bu süreçte çocuk ve gençlik edebiyatı alanında nelerin yapılabileceği
hususlarının katılımcılar tarafından tam, doğru ve bütün olarak anlaşılması amacıyla panelde konuşmacılar, süreci tarihsel sırayla ve konuların bağlamıyla bir bütünlük içerisinde anlattı.
Sırasıyla:
Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Öztürk EMİROĞLU;
15 Aralık’ın anlamı, Türk diline ait ilk yazılı örneklerin önemi, Türkoloji alanının ve dil çalışmalarının önemi,
Dil politikalarının uluslararası ilişkilerdeki önemi ve gerektirdiği hassasiyetler,
Süreçte ortak dilin omurgasını oluşturacak şive ve ağız tercihinin önemi, İstanbul ağzının esas alınmasının gerekliliği,
Türk Keneşi tarafından sürecin yönetilmesi ile ilgili hangi önerilerin dikkate alınması gerektiğini anlattı.
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi üyesi Prof. Dr. Gülin ÖĞÜT EKER;
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün anlamı, ilan edilmesinin Türk Dünyası’nda ortaklık ve iş birliklerine sunacağı katkılar,
Kültür, sanat, eğitim, bilim ve iletişim alanlarında olumlu yansımalarının neler olabileceği,
Türk dili duyarlılığı ve farkındalığı açısından önemi,
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu’nun bu günün ilanı sürecine katkılarını anlattı.
Kafkas Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çulpan ZARİPOVA ÇETİN;
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün başta Tataristan ve diğer Türk ülkeleri ve Türk Halkları açısından anlamı, ilan edilmesinin Türk Dünyası’nda ortaklık ve iş birliklerine sunacağı katkılar; Türk Dünyası’nda kültür, sanat, eğitim, bilim ve iletişim alanlarında olumlu yansımalarının neler olabileceği, Türk dili duyarlılığı ve farkındalığı açısından önemi,
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün ilanı ile başlayan yeni dönemde eski Sovyet Coğrafyasında bulunan Türk Halkları ile ilgili süreçte hangi katkıların yapılabileceği ve başka ülkelerin dil politikası hassasiyetleriyle ilgili nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattı.
Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yazarları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Bican Veysel YILDIZ;
Dilde birlik idealine giden yolda Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün ilanı ne anlama geliyor? Ortak alfabe ilanı ve bu günün ilanı ile başlayan sürecin nasıl değerlendirilmesi gerekir?
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün anlamı, ilan edilmesinin Türk Dünyası’nda çocuk ve gençlik edebiyatı alanında yapılacak ortaklık ve iş birliklerine sunacağı katkılar neler olabilir?
Çocuk ve gençlere yönelik kültür, sanat, eğitim, bilim ve iletişim alanlarında olumlu yansımalarının neler olabileceği, Türk dili duyarlılığı ve farkındalığı açısından önemi,
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün ilanı ile başlayan yeni dönemde çocuk edebiyatı alnında sürece hangi katkıların yapılabileceği ve bugün ile ilgili etkinliklerde çocuk edebiyatı alanında ne tür çalışmaların yapılabileceği, Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Yazarları Birliği’nin süreçte neler yapabileceği, hangi görevleri üstleneceği, kutlamaları vesile ederek hangi etkinlikleri hayata geçirebileceği,
Dünya Türk Dili Ailesi Günü’nün ilanı ile başlayan yeni dönemde Türk Dünyası’ndaki devlet kurumları ve diğer kurumsal yapıların, STK ve üniversitelerin üstlenmesi gereken görevlerin, yapılması gereken çalışmaların ve bu çalışmaların öncelik sıralamasının yapılması gerektiği,
Süreçte ivme kazanacak kelime kayıpları ve bunun doğuracağı edebi metin kaybının önlenmesi için sözlü ve yazılı derlemelerin önemi, büyük ve örnek metinli sözlükler ile etimoloji sözlükleri hazırlanmasının aciliyeti,
Türk halklarının dilin şiveleri ile ilgili hassasiyetleri ile dilde birliğimizden kendi ülke çıkarları açısından tedirginlik duyabilecek ülkelerin hassasiyetlerine dikkat ederek çalışmalar yürütmenin önemini anlattı.
Rusya Saint Petersburg Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Oskana AKAY;
Milletlerin ilişkilerinde ve edebiyatların etkilenme süreçlerinde tercüme eserlerin önemi,
Türk ve Rus edebiyatlarından karşılıklı çevirilerin tarihî süreci,
Çeviri eserlerin iki ülkenin insanları üzerindeki etkilerini anlattı.
Yurt içinden ve dışından gelen konuşmacıların katılımcı akademisyen ve öğrencilerden gelen sorulara cevaplarıyla devam eden programın sonunda, Ardahan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Öztürk EMİROĞLU tarafından katılımcılara teşekkür belgesi verildi.
